Główną funkcją, jaką spełnia każda balustrada jest zapewnienie bezpieczeństwa, a także wygody na biegu schodowym. Powinna ona ułatwiać poruszanie się oraz chronić przed upadkiem z wysokości. Ważnym aspektem jest również estetyka wykonania. Od balustrady zależy czy schody dyskretnie wtapiają się we wnętrze czy stanowią dominujący element wystroju.

Montować balustradę czy też nie

Według polskiego prawa budowlanego, każde schody wyższe niż 50 cm powinny mieć balustradę. Wzmaganie to nie dotyczy jednak domów jednorodzinnych. W budownictwie jednorodzinnym schody do wysokości 1 m i szersze od drzwi lub przejścia, do którego prowadzą (co najmniej po 50 cm z każdej strony) – nie muszą ich mieć. Schody odkryte z jednej lub z dwóch stron muszą mieć balustradę, ale te ograniczone ścianami – już nie, bo w takich wystarczy tylko poręcz. Poręcze po obydwu stronach należy natomiast zamontować w schodach bardzo stromych.

Balustrada schodów powinna skutecznie chronić przed wypadnięciem, musi odpowiednio być wysoka (przepisy podają 0,9 m, mierzone do wierzchu poręczy). Prześwity między elementami wypełnienia są tu istotne, tego jednak przepisy nie precyzują. Oczywiście można samemu poprawiać bezpieczeństwo balustrad, dostosowując je do własnych potrzeb, na przykład stosując takie, które uniemożliwiają wspinanie się lub zjeżdżanie dzieci po poręczach.

Charakter balustrady

Choć względy bezpieczeństwa są nadrzędną jej funkcją, nie można zapomnieć o drugim ważnym elemencie balustrady, jakim jest estetyka. Ona dodaje schodom charakteru i podkreśla ich wygląd. Od balustrady zależy, czy schody zginą w przestrzeni domu czy też zostaną wyeksponowane. Konkretny efekt uzyskuje się zależnie od rodzaju balustrady. Masywne mocno zaznaczają się w przestrzeni domu, ażurowe i delikatne dodają schodom lekkości. Na ostateczny efekt duży wpływ ma również materiał, z jakiego balustrada została zrobiona. Balustrada może mieć konstrukcję pełną albo ażurową.

Pełną można zrobić z betonu zbrojonego (w deskowaniu, jak schody), materiałów ściennych (cegieł, bloczków, pustaków szklanych) lub z płyt gipsowo-kartonowych na ruszcie.

Ażurową zaś tworzą słupki, poręcze i wypełnienia.

słupki, przytwierdzone do schodów, gwarantujące stabilność balustrady – do nich bowiem mocuje się poręcz oraz wypełnienie. Dlatego to, czy balustrada będzie dla nas bezpiecznym oparciem, zależy od solidności ich zamocowania. Zazwyczaj słupki rozmieszcza się co 90-120 cm, ale zdarza się również, że balustrada zamiast kilku słupków ma tylko dwa – umieszczone na początku biegu i na jego końcu;

poręcz, która musi być wygodna i solidnie zamocowana do konstrukcji balustrady lub ściany. Nigdzie nie może też mieć żadnych ostrych elementów, które mogłyby poranić dłonie. Najwygodniejsza jest poręcz o średnicy około 7 cm, przekroju okrągłym i oddalona minimum 5 cm od ściany;

wypełnienie, które decyduje o charakterze i wyglądzie balustrady. Najczęściej są nim ażurowe elementy pionowe (tralki) albo poziome (listwy, kształtowniki lub linki stalowe). Mogą nim być też elementy artystyczne: rzeźbione motywy drewniane, z kutej stali czy giętych rur metalowych. Obecnie modne są wypełnienia z płyt, na przykład tafli szkła lub perforowanego metalu.

Wysokość balustrady powinna być dostosowana do wzrostu domowników. Najlepiej gdy sięga dolnej granicy klatki piersiowej, nie powinna jednak być niższa niż 90 cm. Balustrady antresoli, i balkonów znajdujących się powyżej 12 m powinny mieć wysokość 110 cm.

Balustrady metalowe

Nowoczesnym rozwiązaniem jest stosowanie balustrad metalowych w połączeniu ze szkłem. Takie rozwiązanie zapewnia lekkość i oryginalny wygląd i doskonale wpisuje się w minimalistyczne jak i tradycyjne wnętrze.

Balustrady metalowe robione są ze stali (węglowej i pomalowanej proszkowo, nierdzewnej, oraz kutej), z aluminium i mosiądzu. Są one bardzo trwałe, a przy tym mogą mieć różnorodne formy. Ich powierzchnię można wykończyć przez polerowanie, grawerowanie, żłobienie lub malowanie.

Wnętrza nowoczesne. Tu najlepiej sprawdzi się stal nierdzewna. Zwykle zrobione z niej elementy balustrady są cienkie, więc schody wydają się lżejsze, zawieszone w przestrzeni. Na balustrady stosuje się rurki o przekroju od 12 do 100 mm (najpopularniejsze średnice to 38, 42, 51 mm). Popularne są też zamknięte profile prostokątne i poziomo rozpięte stalowe cięgna, stanowiące wypełnienie balustrady. Nieodzownym elementem są wykończenia takich balustrad są uchwyty poręczy schodów. Dzięki nim poręcz jest stabilnie zamontowana, a zarazem wygląda estetycznie. Wykonane są zazwyczaj ze stali nierdzewnej oraz dostępne w szerokim wyborze rozmiarów i można dobrać je specjalnie do konkretnej konstrukcji poręczy.

Wnętrza tradycyjne. Najbardziej pasują do nich balustrady kute albo odlewane (np. z mosiądzu lub miedzi). Takie balustrady mogą być wytwarzane w nieskończenie wielu wzorach i mieć bardzo oryginalny wygląd. Uzupełnieniem takich artystycznych metalowych balustrad powinny być podobnie wykonane pozostałe elementy wyposażenia balustrady, jak np. ozdobne mosiężne uchwyty do poręczy